પુતિને કહ્યું- અમેરિકી ટૉમહૉક મિલાઇલથી હુમલો થયો તો જવાબ આપીશું:ટક્કર કરતા વાતચીત શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ; અમેરિકાએ રશિયન તેલ કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો લાદ્યા
રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ગુરુવારે કહ્યું હતું કે જો રશિયા પર અમેરિકાના ટોમાહોક મિસાઇલોથી હુમલો કરવામાં આવશે તો તે કડક જવાબ આપશે. અમેરિકાએ બે રશિયન તેલ કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો લાદ્યા બાદ તેમનું આ નિવેદન આવ્યું છે. જોકે, પુતિન પણ સંવાદ માટે તૈયાર દેખાયા. પુતિને એમ પણ કહ્યું, “સંઘર્ષ કે કોઈપણ વિવાદ કરતાં વાતચીત હંમેશા સારી હોય છે. અમે હંમેશા સંવાદ ચાલુ રાખવાનું સમર્થન કર્યું છે.” હકીકતમાં, 22 ઓક્ટોબરના રોજ આયોજિત ટ્રમ્પ-પુતિન બેઠક રદ થયા પછી, અમેરિકાએ રશિયાના યુદ્ધ ભંડોળને રોકવાના પ્રયાસરૂપે રશિયાની બે સૌથી મોટી તેલ કંપનીઓ, રોઝનેફ્ટ અને લુકોઇલ પર પ્રતિબંધો લાદ્યા. પુતિને ટ્રમ્પના આ પગલાની ટીકા કરી અને સંબંધોમાં બગાડ તરફ ઈશારો કર્યો. ટ્રમ્પ શરૂઆતમાં રશિયા સાથે સારા સંબંધો બનાવવા માંગતા હતા, પરંતુ યુક્રેન સંઘર્ષમાં યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થવાનો પુતિન દ્વારા વારંવાર ઇનકાર કરવાથી તેઓ ગુસ્સે થયા. પુતિને કહ્યું- યુએસ પ્રતિબંધોથી તેલના ભાવ વધશે પુતિને વધુમાં કહ્યું કે રશિયન તેલ પર પ્રતિબંધો પુરવઠામાં ઘટાડો કરશે, જેના કારણે તેલના ભાવમાં વધારો થશે. “મેં આ અંગે ટ્રમ્પ સાથે વાત કરી. તેલ ફક્ત રશિયામાં જ નહીં, પરંતુ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને સમગ્ર વિશ્વમાં વધુ મોંઘુ થઈ શકે છે.” દરમિયાન, યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટે જણાવ્યું હતું કે યુદ્ધ રોકવામાં રશિયાની ગંભીરતાના અભાવને કારણે પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણય યુએસ અધિકારક્ષેત્ર હેઠળની આ કંપનીઓની તમામ સંપત્તિઓ અને હિતોને અસરકારક રીતે અવરોધિત કરે છે. 2 રશિયન કંપનીઓ અને 36 પેટાકંપનીઓ પર પ્રતિબંધો લાદ્યા
રોઝનેફ્ટ એક રશિયન રાજ્ય માલિકીની કંપની છે જે તેલના સંશોધન, શુદ્ધિકરણ અને વેચાણમાં નિષ્ણાત છે. લ્યુકોઇલ એક ખાનગી માલિકીની આંતરરાષ્ટ્રીય કંપની છે જે રશિયા અને વિદેશમાં તેલ અને ગેસના સંશોધન, શુદ્ધિકરણ, માર્કેટિંગ અને વિતરણમાં રોકાયેલી છે. આ બંને કંપનીઓની 50% કે તેથી વધુ પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ હિસ્સો ધરાવતી 36 પેટાકંપનીઓ પર પણ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે. ધ ગાર્ડિયનના મતે, આ બે કંપનીઓ રશિયાના ક્રૂડ ઓઇલ નિકાસમાં અડધો હિસ્સો ધરાવે છે. પ્રતિબંધોને કારણે વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં 5%નો વધારો થઈ શકે છે. યુરોપિયન યુનિયને રશિયન LNG ગેસ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. રશિયન કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો 21 નવેમ્બરથી અમલમાં આવશે
યુએસ ટ્રેઝરીએ બાકીની કંપનીઓને રોઝનેફ્ટ અને લુકોઇલ સાથેના તેમના વ્યવહારો સમાપ્ત કરવા માટે 21 નવેમ્બર, 2025 સુધીનો સમય આપ્યો છે. પાલન કરવામાં નિષ્ફળતા દંડ, બ્લેકલિસ્ટિંગ અથવા વેપાર પ્રતિબંધો તરફ દોરી શકે છે. રિલાયન્સ-રશિયન રોઝનેફ્ટ વચ્ચે 25 મિલિયન ટન તેલ આયાત કરવાનો સોદો
ભારતીય ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણીની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (RIL) અને રશિયાની સરકારી તેલ કંપની રોઝનેફ્ટ વચ્ચે લાંબા સમયથી મજબૂત વ્યાપારિક સંબંધો છે. રિલાયન્સ ભારતનું રશિયન ક્રૂડ ઓઇલનું સૌથી મોટું ખરીદનાર છે, જે રશિયામાંથી થતી કુલ આયાતનો લગભગ અડધો હિસ્સો ધરાવે છે. રિલાયન્સે ડિસેમ્બર 2024માં રોઝનેફ્ટ સાથે 25 વર્ષ માટે દરરોજ 500,000 બેરલ (વાર્ષિક 25 મિલિયન ટન) ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરવા માટે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જેની કિંમત વાર્ષિક $12-13 બિલિયન છે. રિપોર્ટમાં દાવો- ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદી ઘટાડશે
દરમિયાન, ટ્રમ્પના પ્રતિબંધો બાદ, ગુરુવારે એવા દાવાઓ સામે આવ્યા હતા કે ભારતીય રિફાઇનર્સ રશિયન તેલની આયાત ઘટાડી શકે છે. રોઇટર્સે અહેવાલ આપ્યો છે કે રિફાઇનિંગ કંપની રિલાયન્સ સરકારી માર્ગદર્શિકા અનુસાર તેની રશિયન તેલ ખરીદીને સમાયોજિત કરી રહી છે. સરકારી કંપનીઓ શિપમેન્ટ પણ ચકાસી રહી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભારત પર રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવા દબાણ કરી રહ્યા છે. 19 ઓક્ટોબરના રોજ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે વડા પ્રધાન મોદી સાથે વાત કરી હતી, જેમણે તેમને કહ્યું હતું કે તેઓ રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું બંધ કરશે. ભારત દ્વારા રશિયન તેલ ખરીદવા અંગે ટ્રમ્પનો દાવો ભારતે સપ્ટેમ્બરમાં રશિયા પાસેથી તેના 34% તેલની ખરીદી કરી હતી
ટ્રમ્પના દાવા છતાં, રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો તેલ સ્ત્રોત રહ્યો છે. કોમોડિટી અને શિપિંગ ટ્રેકર ક્લેપ્લરના ડેટા અનુસાર, ફક્ત સપ્ટેમ્બરમાં જ નવી દિલ્હીથી 34 ટકા તેલ નિકાસ થઈ હતી. જોકે, 2025ના પ્રથમ આઠ મહિનામાં આયાતમાં 10 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. એજન્સીના ડેટા અનુસાર, ભારતે ઓગસ્ટ 2025માં રશિયા પાસેથી સરેરાશ 1.72 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd) ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરી હતી. જોકે, સપ્ટેમ્બરમાં આ આંકડો થોડો ઘટીને 1.61 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થયો. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ઘટાડો અમેરિકાના દબાણ અને પુરવઠામાં વૈવિધ્ય લાવવાના દબાણનો પ્રતિભાવ છે. તેનાથી વિપરીત, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને નાયરા એનર્જી જેવા ખાનગી રિફાઇનર્સે તેમની ખરીદીમાં વધારો કર્યો છે. ભારત પાસે વિકલ્પો છે
રશિયન તેલ પહેલા સસ્તું હતું, પરંતુ હવે આપણે મધ્ય પૂર્વ અથવા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જેવા દેશોમાંથી તેલ આયાત કરવું પડશે, જે વધુ મોંઘા છે. ભારતની કુલ આયાતમાં રશિયન તેલનો હિસ્સો નોંધપાત્ર હતો, તેથી રિફાઇનિંગ ખર્ચ વધશે, જે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવને અસર કરી શકે છે. ભારત તેની તેલ જરૂરિયાતના 80% થી વધુ આયાત કરે છે. તે તેનું મોટાભાગનું તેલ રશિયા, તેમજ ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જેવા દેશો પાસેથી ખરીદે છે. જો તે રશિયા પાસેથી તેલ આયાત બંધ કરવા માંગે છે, તો તેણે અન્ય દેશોમાંથી તેની આયાત વધારવી પડશે.
Read more